Dwergooruil of vroedmeesterpad?

Op vakantie, ergens in de avond. Tijdens de avondwandeling klinkt een helder, ritmisch belgeluid. Hoog en zuiver, steeds opnieuw. Ik hoor het en weet het meteen: dwergooruil. Die typische, monotone roep. Ik ben blij en had al gehoopt deze tegen te komen op vakantie.

Ik deel de opname. Anderen zijn ook blij. Een dwergooruil. Mooi toch? Bevestiging alom.

Dan stuur ik hem naar Jan, een ornitholoog, en vraag Wat hoor jij?

Zijn antwoord, één woord:

Vroedmeesterpad

De onderbouwing

Ik was het er niet meteen mee eens. Een vroedmeesterpad? Ik kende hem niet eens. Dus begon ik zelf te zoeken.

Op eBird deelde ik twee checklists met de opnames en van Franse ecologen die in hetzelfde gebied actief waren kreeg ik bericht. Ze hadden geluisterd en vermoeden dat het de pad was en niet de uil. Zij hadden precies hetzelfde geluid gevalideerd als vroedmeesterpad. Geen twijfel bij hen. Ik deelde de links terug met Jan.

Jan’s eindoordeel:

Ja, te kort en metalig voor een uil.

Voor mij was de doorslaggevende video was deze, van het CPIE Pays de Serres-Vallée du Lot — een directe vergelijking van de twee geluiden:

Faire la différence entre l’alyte accoucheur et le hibou petit duc

Daarna was er geen twijfel meer. En ik wist nog steeds bijna niets over die pad.

Wie is de vroedmeesterpad?

De vroedmeesterpad (Alytes obstetricans) — in het Frans alyte accoucheur — kende ik niet. Dat veranderde die avond.

• Het mannetje draagt de eieren op zijn achterpoten. Na de paring wikkelt hij de eiersnoer om zijn poten en draagt ze weken lang met zich mee. Pas als de larven klaar zijn om uit te komen zoekt hij water op. Uniek in Europa.
• Ze leven terrestrisch — tussen boomwortels, in muurkieren, in de strooisellaag. Geen waterpad. Alleen voor de eieren gaan ze naar het water.
• Ze klimmen niet. En toch leek het geluid uit de boom te komen. Dat komt omdat de toon zo ver draagt — een zuivere beltoon snijdt dwars door het nachtkoor.
• In Nederland komen ze nauwelijks voor, alleen in Zuid-Limburg. In België, Frankrijk en Duitsland veel gewoner.

Thuis verder getest

Terug thuis analyseerde ik de opname nogmaals. Bevindingen:

• Het AI-model gaf 0,25 voor dwergooruil — een lage score. Maar vroedmeesterpad zit niet in het model; het koos de dichtstbijzijnde vogel.
• De toon is zuiver op ~1.313 Hz, zonder boventonen. Kenmerkend voor de vroedmeesterpad. Een dwergooruil heeft een vollere, iets meer brekende roep.
• Het ritme: ~49 roepen per minuut. Een dwergooruil haalt er maar 22–25.

Jan had het in één woord juist. De analyse bevestigde alleen wat hij al wist.

Wat ik ervan leer

Herkenning op basis van verwachting is gevaarlijk. Ik wilde een dwergooruil horen, en dus hoorde ik er een. Sociale bevestiging (“anderen zijn ook blij”) maakte het er niet beter op.

Maar een vergissing is ook een kans. Ik wist niets van de vroedmeesterpad. Nu wel. De roep, de biologie, het ei-dragende mannetje, de verspreiding. Die kennis was er niet als ik meteen gelijk had gehad.

De dwergooruil staat nog op mijn verlanglijst. De vroedmeesterpad ook, maar dan bewust zien.